ΜΙΑ ΔΥΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΙΡΑΝ;

 ΜΙΑ ΔΥΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΙΡΑΝ;

 

Του Γεωργίου Τσουκαλά*.

 

Ο Δυτικός Κόσμος δεν έπρεπε να διασαλευτεί, τουλάχιστον μεσούσης της Ολυμπιακής εκεχειρίας, όμως μετά την λήξη των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του Μιλάνου, στις 22  Φεβρουαρίου 2026, οι στρατιωτικές χείρες (manu militari) των Η.Π.Α. που μπορούσαν να εκστρατεύσουν κατα του Ιράν, είναι τώρα λυμένες.

Άλλωστε προανάκρουσμα της εισβολής της Δύσης(1) στο ίδιο το Ιράν το 2026, ήταν η ήττα των πληρεξουσίων του, Χαμάς και Χεζμπολάχ, στους πολέμους δι’ αντιπροσώπου (proxy war) στις ακτές της Ανατολικής Μεσογείου (2023-2024)(2), αλλά και η ήττα του Ιράν στην αεροπορική αναμέτρηση με το Ισραήλ και τις Η.Π.Α. (2025)(3). Τί πλέον επιδιώκεται; Η ανατροπή (regime change) του αντιδυτικού θεοκρατικού ιρανικού καθεστώτος των μουλάδων(4), και η επαναφορά της Περσίας υπό την σφαίρα της δυτικής επιρροής· ο φυλετικοθρησκευτικός κατακερματισμός της χώρας αυτής και η αποδιάλυση της αυτόνομης ιρανικής ισχύος, η πρόσδεση κι εξάρτησή της από την Δύση· ο έλεγχος των σπουδαίων πλουτοπαραγωγικών πηγών του Ιράν και η διακοπή της προμήθειας με φθηνό ιρανικό πετρέλαιο της κινεζικής οικονομίας(5)· η περαιτέρω περίσφιξη της Ρωσίας, στο μαλακό της υπογάστριο, κατά τα γεωπολιτικά δόγματα του Μακίντερ(6), ώστε να μην διαχέεται η ρωσική ισχύς στην Ευρασία· η απώλεια για την Κίνα ενός εταίρου της στην υπόρρητη αντιδυτική στρατηγική της(7)· σχέδια κατασκευής εμπορικών οδών που θα συνδέουν την Ινδία με την Δύση(8)...

Αφορμή για την δυτική επέμβαση στο Ιράν στέκουν οι πολυβομβαρδισμένες πυρηνικές του εγκαταστάσεις(9), αλλά και η έμπρακτη υποστήριξη των αντικαθεστωτικών διαδηλωτών του. Το διακύβευμα της συντριβής του Ιράν και της οριστικής υπαγωγής του στην Δύση, για την Ρωσία και την Κίνα είναι η απομείωση της διεθνούς επιρροής τους. Θα το αφήσουν να συμβεί; Έχουν τις δυνάμεις να αντιδράσουν; Η πολυετής εμπλοκή της Ρωσίας στον Πόλεμο της Ουκρανίας και η παραδοσιακή εφεκτική στάση των Κινέζων να μην επιχειρούν στρατιωτικά πέραν του ιστορικού σινικού γεωγραφικού χώρου(10), κάνει την Δύση να εικάζει πως ήρθε η ώρα της ανεμπόδιστης ανάκτησης του Ιράν, για πρώτη φορά μετά το 1979, όταν καταλύθηκε η δυναστεία των Παχλαβί (1925–79), και εγκαθιδρύθηκε η ισλαμική δημοκρατία από τον αγιατολάχ Χομεϊνί(11).

Πράγματι, η Δύση ολάκερη μοιάζει να κινείται κατά της Ανατολής αυτές τις ημέρες(12)· και το μόνο που φαντάζει πιθανό να την ανακόψει καθʼ οδόν, είναι η οικειοθελής παράδοση του ίδιου του Ιράν, προκαταβολικά.

 

* Ο Γεώργιος Τσουκαλάς είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω LL.M., D.E.S., απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (2003), με μεταπτυχιακές σπουδές στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο στο Πανεπιστήμιο του Νότινγχαμ (LL.M. in Public International Law, University of Nottingham, 2005), και στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβαίν (D.E.S. en Droit International et Européen, Université Catholique de Louvain, 2006).

 

 

1.    Η έννοια της Δύσης χρησιμοποιείται στο άρθρο περιοριστικά για τις Η.Π.Α., στις οποίες αναπτύχθηκε κατά την δεκαετία του 1920 και επιβλήθηκε παγκοσμίως, κυρίως μετά τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο, η έννοια του «δυτικού κόσμου» (western world) και του «δυτικού πολιτισμού» (western civilization), ενώ μέχρι τότε προτιμούνταν ο όρος «ευρωπαϊκός πολιτισμός». Θεωρείται πως ο όρος «δυτικός πολιτισμός» (western civilization) χρησιμοποιήθηκε το έτος 1839, σε δημοσίευμα του Τζωρτζ Χίλαρντ (George S. Hillard) στο αμερικανικό λογοτεχνικό περιοδικό «Βορειοαμερικανική Ανασκόπηση» (North American Review), και ο όρος «δυτική κουλτούρα» (western culture) το 1871 από τον Έντουαρντ.Τάιλορ (Edward Tylor) στο έργο του «Πρωτόγονη κουλτούρα: Έρευνες για την ανάπτυξη της μυθολογίας»  (Primitive Culture: Researches into the Development of Mythology) – ιδέ https://publish.iupress.indiana.edu/read/analyzing-cultures/section/3f7e7541-a12e-4457-8f5d-efde68de95e2 και https://dokumen.pub/the-anthropology-of-the-enlightenment-9780804779432.html. Μια πρώιμη χρήση του όρου «δυτικός κόσμος» θεωρείται πως έγινε το 1738 στο Τεύχος 7 του «Περιοδικού του Λονδίνου» (The London Magazine) σχετικά με εξωτικό ζώο από την Γουινέα. Η εκλαΐκευση της χρήσης του όρου με την έννοια που έχει κατά τα τέλη του 20ου αιώνα και στις αρχές του 21ου αιώνα, συμπίπτει με την ηγεμονία των Η.Π.Α.

2.    Για τους πληρεξουσίους του Ιράν και τον ιρανικό «Άξονα της Αντίστασης», ιδέ L. Fawcett, International Relations of the Middle East, Oxford University Press (2025).

3.    Για την πυραυλική φάση της σύρραξης στην Μέση Ανατολή μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, ιδέ A. H. Cordesman, The Changing Military Balance in the Persian Gulf and Middle East, Center for Strategic and International Studies (CSIS) (2025). 

4.    Ιδέ R. S. Litwak, Regime Change: U.S. Strategy Through the Prism of 9/11, Johns Hopkins University Press (2007).

5.    Ιδέ E. Downs, China-Iran Energy Relations and Western Sanctions, Energy Policy Institute (2024).

6.    Ιδέ H. J. Mackinder, "The Geographical Pivot of History", The Geographical Journal, 23 (4), σελ. 421-437 (1904).

7.    Ιδέ A. Scobell, China's Great Power Strategy in the Middle East, RAND Corporation (2025). 

8.    Για τον οικονομικό διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), ιδέ Μόνιμη Γραμματεία G20, Partnership for Global Infrastructure and Investment (2023).

9.    Για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ιδέ Arms Control Association, Iran's Nuclear Program: Status and Chronology (2025).

10. Για τα δόγματα της αμυντικής πολιτικής της Κίνας και την αποφυγή υπερπόντιων στρατιωτικών επεμβάσεων, ιδέ D. Shambaugh, China's Future, Polity Press (2024). 

11. Για την Ιστορία της Ιρανικής Επανάστασης, ιδέ E. Abrahamian, A History of Modern Iran, Cambridge University Press (2008). 

12. Το άρθρο γράφτηκε την 23η Φεβρουαρίου 2026, λίγες ημέρες πριν την έναρξη της αμερικανικής επιχείρησης «Επική Οργή» κατά του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου 2026, στην οποία συμμετείχε και το Ισραήλ.

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.              Allison, Graham. Destined for War: Can America and China Escape Thucydides's Trap? Boston: Houghton Mifflin Harcourt, 2017.

2.              Kaplan, Robert D. The Revenge of Geography: What the Map Tells Us About Coming Conflicts and the Battle Against Fate. New York: Random House, 2012.

3.              Kissinger, Henry. World Order. New York: Penguin Press, 2014.

4.              Mearsheimer, John J. The Great Delusion: Liberal Dreams and International Realities. New Haven: Yale University Press, 2018.

5.              Parsi, Trita. Losing an Enemy: Obama, Iran, and the Triumph of Diplomacy. New Haven: Yale University Press, 2017.

6.              Phillips, Christopher. Battleground: Ten Conflicts that Explain the New Middle East. New Haven: Yale University Press, 2020.

7.              Walt, Stephen M. The Hell of Good Intentions: America's Foreign Policy Elite and the Decline of U.S. Primacy. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2018.

8.              Westad, Odd Arne. The Cold War: A World History. New York: Basic Books, 2017.

9.              Gause, F. Gregory III. The New Middle East: What Everyone Needs to Know. New York: Oxford University Press, 2019.

10.            Axworthy, Michael. Revolutionary Iran: A History of the Islamic Republic. London: Penguin Books, 2014.