ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΜΙΑΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΚΙΝΕΖΙΚΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

 ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΜΙΑΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΚΙΝΕΖΙΚΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

 

Του Γεωργίου Τσουκαλά*.

 

Τι ακριβώς αποφάσισαν, φαίνεται πως το γνωρίζουν μόνον οι ίδιοι... Πάντως, πίσω από την φυσική μυστικοπάθεια της Κίνας και τις ανοιχτές μεγαλοστομίες των Η.Π.Α., λανθάνουν τα διεστώτα, αντάμα με τα κοινά συμφέροντα, καθώς και ο απολογισμός της «Επικής Οργής» (28η Φεβρουαρίου 2026-8η Απριλίου 2026), ενός σύντομου μα εκτεταμένου αεροναυτικού πολέμου, που στάθηκε μια μόνον φάση μιας πολυετούς σύρραξης στην Μέση Ανατολή (7η Οκτωβρίου 2023-σήμερα).

Η αλήθεια είναι πως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σαν προορίζονταν για στρατιωτικούς σκοπούς, δεν υπήρξε ποτέ αληθινά επιθυμητό από καμιά μεγάλη δύναμη ως τώρα. Αλλιώς τι θα παρεμπόδιζε επί τουλάχιστον ένα τέταρτο του αιώνα μια πυρηνική υπερδύναμη, όπως φερ’ ειπείν την Ρωσία ή την Κίνα, να χαρίσει έστω την ατομική βόμβα στο Ιράν, εάν αυτό αποτύγχανε συνεχώς επί μακρόν να την κατασκευάσει; Το Ιράν ποτέ δεν συμβιβάστηκε πλήρως με αυτήν την διεθνή κατακραυγή κατά του πυρηνικού του προγράμματος, όπως αποτυπώνεται στις αλλεπάλληλες αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών μέσω των Ψηφισμάτων 1696/2006, 1737/2006, 1747/2007, 1803/2008, 1835/2008, 1929/2010, 2231/2015(1)… Απότοκος της άρνησης του Ιράν να συμβιβαστεί με αυτήν την δυσμενή πραγματικότητα, ήταν παρά τις διεθνείς αποφάσεις, να κρατά στα έγκατά του, ειδικά μετά την αποχώρηση των Η.Π.Α. το 2018 από το «Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης» που είχε συμφωνηθεί το 2015, περίπου μισό τόνο εμπλουτισμένου ουρανίου, σε ποσοστό άνω του 60%, δηλαδή σε επίπεδα ικανά για την κατασκευή μιας ενδεκάδας ατομικών βομβών, και δυσανάλογα δυσθεώρητα προς το ποσοστό εμπλουτισμού που προορίζεται για ειρηνική χρήση, συνήθως 3-5% ή σπανίως έως 20%.

Λόγω της αποδεδειγμένης σχετικότητας της επιτυχίας του «Πολέμου των Δώδεκα Ημερών» (13-25 Ιουνίου 2025) παρά τους τότε αμερικανικούς πανηγυρισμούς, εξαπολύθηκε η «Επική Οργή» (28η Φεβρουαρίου 2026-8η Απριλίου 2026), για να αφανίσει μεταξύ άλλων την «πυρηνική σκόνη» του Ιράν κατά την εξαπλουστευτική περιγραφή του Προέδρου των Η.Π.Α. Ως απάντηση στην «Επική Οργή», το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ (4 Μαρτίου 2026) με αποτέλεσμα να θίξει την παγκόσμια οικονομία, και να εμπλέξει εμμέσως πλην σαφώς την Κίνα, η οποία νοιάζονταν να τροφοδοτείται ακαταπαύστως με πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο. Ως εκ τούτου, η Κίνα βλάφθηκε από την «Επική Οργή», ένα πλήγμα κατά του κινεζικού οικονομικού δράκοντα, που όμως δεν εκτιμήθηκε δεόντως από κανέναν στην Δύση λόγω του δίδυμου παρόμοιου πλήγματος που υπέστη η Ευρώπη, μέσω της πρόκλησης στασιμοπληθωρισμού, αλλά και των ευρύτερων κλυδωνισμών της παγκόσμιας οικονομίας.

Παρά την ευκαιρία που έδωσαν οι Η.Π.Α. στο καθεστώς του Ιράν μέσω της λήξης του αεροναυτικού τους πολέμου την 1η Μαΐου 2026 λόγω του εσωτερικού αμερικανικού δικαίου και της παρεμπόδισης της συνέχισης των επιχειρήσεων από το Κογκρέσο, φαίνεται πως οι σκληροπυρηνικοί Φρουροί της Επανάστασης, το παραστρατιωτικό σκέλος του ιρανικού καθεστώτος, έχοντας υποσκελίσει τους Μουλάδες, την άλλοτε κραταιά, οπισθοδρομική μα διανοουμενίστικη θρησκευτική ηγεσία, αρνούνται να παραδεχθούν πως έχασαν, αδιαφορώντας εάν η χώρα τους καταστραφεί περαιτέρω στην περίπτωση ενός νέου πολέμου, προφανώς στοιχηματίζοντας μεταξύ άλλων στην υποστήριξη της Κίνας για την συνέχιση της σύρραξης. 

Εν μέσω αυτής της κρίσιμης κατάστασης στην Μέση Ανατολή, έλαβε χώρα η πρόσφατη, ιστορική συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ, στο Πεκίνο, με διαβουλεύσεις στο Παλάτι του Λαού και στην απρόσιτη έδρα, το άβατο της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (13-15 Μαΐου 2026). Συζητήθηκαν προφανώς τα πάντα, από το παγκόσμιο εμπόριο και τις οικονομικές σχέσεις, έως τα σημεία των συγκρούσεων, τα Στενά του Ορμούζ και το ζήτημα της Ταϊβάν. Ο Αμερικανός Πρόεδρος χαρακτήρισε «μεγάλη επιτυχία» την συνάντηση, χωρίς όμως στην πραγματικότητα να κοινοποιήσει τι ακριβώς αποφασίστηκε, πέραν κάποιων ασαφών αναφορών του σε μια αύξηση των κινεζικών αγορών αμερικανικών προϊόντων και μιας προκαταρκτικής αποθάρρυνσης της Ταϊβάν, να προβεί στην ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της. Ο Γενικός Γραμματέας της Κίνας ζήτησε ειρήνη, επικαλούμενος μια γενική καταστροφή που μπορεί να προκληθεί αν οι Η.Π.Α. και η Κίνα πέσουν από κοινού στην «Παγίδα του Θουκυδίδη»(2)…

Πόλεμος ή ειρήνη; Θα ξεκαθαρίσουν οι Κινέζοι στο καθεστώς του Ιράν πως πρέπει να παραδώσει την «πυρηνική σκόνη», αλλιώς να μην ποντάρει σε καμία κινεζική βοήθεια αν ένας νέος αμερικανικός πόλεμος ξεσπάσει, και να ανοίξει αυθωρεί και παραχρήμα τα Στενά του Ορμούζ γιατί αλλιώς πλήττεται η κινεζική οικονομία; Ή τελικά θα εξαναγκαστούν οι Η.Π.Α. σε ένα νέο και μεγαλύτερο στρατιωτικό σφυροκόπημα του ήδη κοπανημένου Ιράν για να πειστεί να ενδώσει; Λόγω αυτού του φοβερού σινικού διλήμματος, ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαδίμηρος Πούτιν, αναμένεται να επισκεφθεί κατόπιν επίσημης κινεζικής προσκλήσεως το Πεκίνο (19-20 Μαΐου 2026). Εν κατακλείδι, όλα αυτά προγραμματίστηκαν άλλωστε να επανασυζητηθούν, μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ, αυτήν την φορά στην Ουάσινγκτων, στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, με την επιπολάζουσα αμερικανική προσδοκία για έναν οριστικό πλην τελειωτικό διακανονισμό τότε…

 

*Ο Γεώργιος Τσουκαλάς είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω LL.M., D.E.S., απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (2003), με μεταπτυχιακές σπουδές στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο στο Πανεπιστήμιο του Νότινγχαμ (LL.M. in Public International Law, University of Nottingham, 2005), και στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβαίν (D.E.S. en Droit International et Européen, Université Catholique de Louvain, 2006). Το άρθρο δημοσιεύθηκε την 16η Μαΐου 2026.

 

 

1.    Τα Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών 1696/2006, 1737/2006, 1747/2007, 1803/2008, 1835/2008, 1929/2010 και 2231/2015, ως προς την μορφή τους ως έγγραφα, είναι «ψηφίσματα» (Resolutions), όμως ως προς την νομική τους φύση περιέχουν «αποφάσεις» (Decisions) του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ειδικά τα κείμενα των 1737/2006, 1747/2007, 1803/2008 και 1929/2010 αναφέρονται σε κυρώσεις κατά του Ιράν και υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο δεσμευτικών μέτρων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το Ψήφισμα 2231/2015 του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών   επικύρωσε το «Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης» (Joint Comprehensive Plan of Action-J.C.P.O.A.) και όρισε έναν μηχανισμό άρσης και επαναφοράς («snapback») των σχετικών κυρώσεων. Το ίδιο το «Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης» συνιστά μια πολυμερή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που συνήφθη το έτος 2015 μεταξύ του Ιράν και της «ομάδας P5+1», που αποτελούνταν από την Κίνα, την Γαλλία, την Γερμανία, την Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Η.Π.Α. Σύμφωνα με το «Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης», το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν περιορίζονταν αποκλειστικά για μη στρατιωτική χρήση, με αντάλλαγμα την άρση των οικονομικών κυρώσεων του Ο.Η.Ε., της Ε.Ε. και των Η.Π.Α., καθώς το Ιράν συμφώνησε να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου στο 3,67%, να επανασχεδιάσει τις εγκαταστάσεις του για την αποτροπή παραγωγής πλουτωνίου για στρατιωτική χρήση και να μειώσει τον αριθμό των συσκευών φυγοκέντρησης, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) θα απολάμβανε αυξημένη πρόσβαση στο Ιράν για τον έλεγχο της συμμόρφωσής του. Ακολουθεί καταγραφή των προρρηθέντων Ψηφισμάτων όπως αναφέρονται στην αγγλική γλώσσα και μπορούν να αναζητηθούν στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UN Digital Library): α’) Resolution 1696 (2006) / adopted by the Security Council at its 5500th meeting, on 31 July 2006 (S/RES/1696), β’) Resolution 1737 (2006) / adopted by the Security Council at its 5612th meeting, on 23 December 2006(S/RES/1737), γ’) Resolution 1747 (2007) / adopted by the Security Council at its 5647th meeting, on 24 March 2007(S/RES/1747), δ’) Resolution 1803 (2008) / adopted by the Security Council at its 5848th meeting, on 3 March 2008(S/RES/1803), ε’)Resolution 1835 (2008) / adopted by the Security Council at its 5984th meeting, on 27 September 2008(S/RES/1835), στ’) Resolution 1929 (2010) / adopted by the Security Council at its 6335th meeting, on 9 June 2010 (S/RES/1929), ζ’) Resolution 2231 (2015) / adopted by the Security Council at its 7488th meeting, on 20 July 2015 (S/RES/2231).

2.    Η θεωρία της «παγίδας του Θουκυδίδη»  εισήχθη από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Γκράχαμ Άλισον (Graham Allison) στο έργο του «Destined for War: Can America and China Escape Thucydides's Trap?» (2017), το οποίο μεταφράστηκε και εκδόθηκε στην ελληνική γλώσσα ως «Σε τροχιά πολέμου: Μπορούν ΗΠΑ και Κίνα να αποφύγουν την παγίδα του Θουκυδίδη;» (Εκδόσεις Πεδίο, 2020).