Ο ΑΤΕΛΕΙΩΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

 Ο ΑΤΕΛΕΙΩΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

 

Του Γεωργίου Τσουκαλά*.

 

«Ατελείωτος πόλεμος» (Unending War)… Μια αμφίσημη κατάσταση, που σημαίνει, είτε τον πόλεμο που έμεινε ανολοκλήρωτος γιατί δεν επιτεύχθηκαν οι στόχοι του, είτε τον αέναο πόλεμο που συνεχίζεται με αλλεπάλληλες φάσεις ακατάπαυστα. Ποια όμως εκ των δύο ερμηνειών, συνάδει με την φερόμενη συμφωνία των Η.Π.Α. με το Ιράν καταμεσής του Ιουνίου 2026, για τον μάλλον «ατελείωτο πόλεμο» στην Μέση Ανατολή; Μήπως η συμφωνία αυτή συνεπάγεται ταυτόχρονα και τις δύο έννοιες;

Η «Επική Οργή» (Epic Fury) που εξαπέλυσαν οι Η.Π.Α. κατά του Ιράν (28η Φεβρουαρίου - 7η Απριλίου 2026), απέτυχε αφ’ ης στιγμής δεν εξεγέρθηκαν οι εθνικές μειονότητες του Ιράν, κυρίως οι Κούρδοι και οι Αζέροι, αλλά και επειδή δεν επαναστάτησαν οι ίδιοι οι καταπιεζόμενοι Πέρσες αντιφρονούντες. Εξ άλλου ήταν δεδομένο πως οι Η.Π.Α. δεν μπορούσαν να καταλάβουν στρατιωτικά το Ιράν, πράγμα που εκ των προτέρων γνώριζαν, εξ ου και δεν απέστειλαν τους πεζοναύτες τους ευθύς εξ αρχής. Μάλιστα, τον Μάρτιο του 2026, η CIA προμήθευσε με όπλα τους Κούρδους του Ιράν, πλην όμως οι δύσπιστοι Κούρδοι απλώς διακράτησαν τον αμερικανικό οπλισμό, δίχως να εξεγερθούν, και χωρίς τουλάχιστον να διοχετεύσουν μέρος του στην περσική αντιπολίτευση. Έτσι, αφ’ ενός οι Κούρδοι απεμπόλησαν μια ευκαιρία να κερδίσουν την ελευθερία τους, αφ’ ετέρου ο γιος του Σάχη του Ιράν δίστασε να επιστρέψει στην Τεχεράνη για να ανατρέψει το θεοκρατικό καθεστώς. «Είμαι πολύ απογοητευμένος από τους Κούρδους» δήλωσε ο Πρόεδρος των Η.Π.Α., Ντόναλντ Τραμπ, στις 11 Μαρτίου 2026…

Καθώς δεν τελεσφόρησε ο σχεδιασμός των Η.Π.Α. για την εξέλιξη της «Επικής Οργής», που συμπεριελάμβανε την συντονισμένη πρόκληση ενός συνδυασμού εθνικών εξεγέρσεων και εσωτερικής επανάστασης στο Ιράν προκειμένου να επιτευχθεί μια αλλαγή καθεστώτος (regime change), οι Η.Π.Α. κήρυξαν εκεχειρία την 7η Απριλίου 2026. Έκτοτε οι Η.Π.Α. επιχείρησαν να τερματίσουν επισήμως αυτήν την αναποτελεσματική φάση του Πολέμου στην Μέση Ανατολή, υπογράφοντας μια συμφωνία, η οποία όμως μπορεί τελικά να μην φανεί ολότελα νομικά δεσμευτική, ειδικά εάν λάβει την μορφή ενός Μνημονίου Κατανόησης. Προσέτι, το μέτωπο της «Επικής Οργής» έπρεπε πάραυτα να κλείσει, για να μην επιβαρυνθούν περαιτέρω οι σύμμαχοι των Η.Π.Α. στον Περσικό Κόλπο, αλλά και για να μην χτυπηθούν οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην Μέση Ανατολή, από νέες ιρανικές πυραυλικές επιδρομές, όπως και για να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ - ένα κρίσιμο ζήτημα που προέκυψε εκ των υστέρων και με παγκόσμιο οικονομικό ενδιαφέρον, ώστε να επιβάλλεται μια συμφωνία σε χαρτί.

Τοιουτοτρόπως, οποιαδήποτε αμερικανοϊρανική συμφωνία μάλλον θα συνιστά μια τακτική αναδίπλωση των Η.Π.Α. στον Περσικό Κόλπο, καθώς ο Πόλεμος στην Μέση Ανατολή όπως ξεκίνησε την 7η Οκτωβρίου 2023 μπορεί και πάλι να συνεχιστεί, ειδικά εφ’ όσον το Ισραήλ δεν καταστεί συμβαλλόμενο μέρος σε αυτήν. Άλλωστε, το Ισραήλ απέχει γεωγραφικά περισσότερο από το Ιράν, σε σχέση με την άμεση εγγύτητα των χωρών του Περσικού Κόλπου, και συνεπώς έχει περισσότερο διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης στις πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν, ενώ και στο παρελθόν, από την προηγούμενη φάση του «Πολέμου των Δώδεκα Ημερών» (13-25 Ιουνίου 2025), έχει αποδειχθεί πως μπορεί να κερδίσει μια πυραυλική και αεροπορική αναμέτρηση με το Ιράν, έστω με την υπόρρητη υποστήριξη των Η.Π.Α.

Εναλλακτικά, υπάρχει πάντοτε και η περίπτωση το Ισραήλ να συναινέσει στην κατάπαυση του πυρός τον Ιούνιο του 2026 αλλά και στην αμετάκλητη λήξη του Πολέμου στην Μέση Ανατολή όπως ξεκίνησε την 7η Οκτωβρίου 2023. Αν όμως συμβεί αυτό, και το Ιράν αποδειχθεί τόσο ισχυρό, ώστε η Δύση μέσω των Η.Π.Α. και του Ισραήλ να υποκλιθεί ενώπιον του, αναγνωρίζοντας την οριστική νίκη του, τότε μήπως προοιωνίζονται κοσμοϊστορικές, περιφερειακές και παγκόσμιες αλλαγές, που θα αλλάξουν ριζικά την όψη όλου του Κόσμου μας;

Εν κατακλείδι, τι ακριβώς πρόκειται να συμβεί, μέλλει οσονούπω να καταφανεί. Πράγματι, μπορεί να έρθει το τέλος αλλά και μια καινούργια αρχή, όπως όμως και εάν συμβεί, ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή θα παραμείνει αναμφίβολα ένας αληθινά «ατελείωτος πόλεμος».

 

* Ο Γεώργιος Τσουκαλάς είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω LL.M., D.E.S., απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (2003), με μεταπτυχιακές σπουδές στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο στο Πανεπιστήμιο του Νότινγχαμ (LL.M. in Public International Law, University of Nottingham, 2005), και στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβαίν (D.E.S. en Droit International et Européen, Université Catholique de Louvain, 2006).

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.             Axworthy, Michael (2013). Revolutionary Iran: A History of the Islamic Republic. London: Penguin Books.

2.             Byman, Daniel (2022). Spreading Hate: The Global Rise of White Supremacist Terrorism. New York: Oxford University Press.

3.             Cleveland, William L. & Bunton, Martin (2016). A History of the Modern Middle East (6η έκδ.). Boulder, CO: Westview Press.

4.             Cordesman, Anthony H. (2019). Iran's Military Forces and Warfighting Capabilities. Washington, D.C.: Center for Strategic and International Studies (CSIS).

5.             Fromkin, David (2009). A Peace to End All Peace: The Fall of the Ottoman Empire and the Creation of the Modern Middle East. New York: Holt Paperbacks.

6.             Gause III, F. Gregory (2014). Beyond Sectarianism: The New Middle East Cold War. Washington, D.C.: Brookings Institution Press.

7.             Hiro, Dilip (2018). Cold War in the Islamic World: Saudi Arabia, Iran and the Struggle for Supremacy. New York: Oxford University Press.

8.             Keddie, Nikki R. (2006). Modern Iran: Roots and Results of Revolution (Updated Edition). New Haven: Yale University Press.

9.             Kissinger, Henry (2014). World Order. New York: Penguin Press.

10.          Pollack, Kenneth M. (2005). The Persian Puzzle: The Conflict Between Iran and America. New York: Random House.

11.          Rubin, Barry & Rubin, Judith Colp (επιμ.) (2008). Chronologies of Modern Terrorism. Armonk, NY: M.E. Sharpe.

12.          Takeyh, Ray (2009). Guardians of the Revolution: Iran and the World in the Age of the Ayatollahs. New York: Oxford University Press.

13.          Walt, Stephen M. (2018). The Hell of Good Intentions: America's Foreign Policy Elite and the Decline of U.S. Primacy. New York: Farrar, Straus and Giroux.

14.          Yergin, Daniel (2020). The New Map: Energy, Climate, and the Clash of Nations. New York: Penguin Press.

15.          Κολιόπουλος, Ιωάννης Σ. & Βερέμης, Θάνος (2013). Νεότερη Ελλάδα: Μία Ιστορία από το 1821. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.

16.          Ήφαιστος, Παναγιώτης (2019). Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγική στον 21ο Αιώνα. Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα.

17.          Ροζάκης, Χρήστος Λ. (2019). Διεθνές Δίκαιο και Διεθνείς Σχέσεις. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη.